السيد الطباطبائي
568
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : آن چه حديث هاى اين باب شامل مى شوند ، تنها يك مسئله نيست بل هر كدام از مسئل « نقل اعمال » و مسئل « طينت » و مسئل « اخذ ميثاق » و از مسئله ميثاق است مسئل ذرّ ، و مسئله « آغاز خلقت » ، مسائل مختلفى هستند و به « قضاء كلى » مربوط هستند . بحث كنندگان از متكلّمين و مفسرين ، اين مسائل را به همديگر مخلوط كرده اند . و ما در رساله « افعال » و رساله « انسان قبل الدّنيا » ، درباره اش بحث كرده ايم . و اميدواريم كه خداوند سبحان ما را موفّق كند اين بحث ها را به طور مستوفى در موارد مناسب از تفسير الميزان ، انجام دهيم ، ان شاء الله . بررسى : هر دو بزرگوار ، مسئله را به جائى حواله كرده اند يكى به گذشته و ديگرى به آينده ، و نظر مشخصى در اين جا نداده اند . بنده به خود خواننده واگذار مى كنم . اما دربار « انسان قبل الدنيا » كه مرحوم علامه طباطبائى دربار آن ، رساله اى نوشته است ، توضيحى مى دهم گرچه قرار بر اين بود كه محتواى ديگر آثار هر دو بزرگوار را در اين مباحث دخالت ندهم : « دنيا » يعنى چه ؟ : دنيا در لغت يعنى پست و پائين . و اين معنى لغوى در اصطلاح قرآن و اهل بيت ( ع ) در دو بستر و در دو كاربرد به كار رفته است : 1 - بستر و كاربرد ارزشى : در اين كاربرد در مقايسه با بهشت ، دنيا « پست » و بى ارزش ناميده شده است . آيه ها و حديث هاى فراوان در اين معنى هست به حدّى كه بيان و ذكر آن ها مصداق توضيح واضحات مىشود . 2 - بستر و كاربرد مكانى : اين كاربرد بر مى گردد بر اين كه دنيا در كجاى كائنات قرار دارد تا معلوم شود كه دنيا در جايگاه پائين است . بديهى است اين موضوع وقتى فهميده مىشود كه كائنات شناسى و كيهان شناسى درست از جهان مخلوقات ( شامل همه كائنات )